12 мыжыр… анжен тӹлнет
Веремӓштӹжӹ «Марий Эл» ансамбль куштышы дӓ мырышы лӹмӹм намалын. Вара нӹнӹм кок лаштыкеш шелӹнӹт. Мырышы капелла лин. А куштышывлӓ «Марий Эл» ансамбль лӹм доно тагачат лӹмлештӓлтӹт.
А теве Татарстанышты дӓ Суасламарышты «куштышы дӓ мырышы государственный ансамбль» маналтыт. Тӹштӹ цилӓн профессионалвлӓ ылыт, мырышывлӓжӓт кӱкшӹ мастарлык доно лӹмлештӓлтӹт.
Ах, махань нелӹ лач куштымаш доно. Топ-топ ташкен, ялвлӓ, кӓп каршта маныт. Костюмым вашталтыл шалгат. Кыдыжы пачелӓ йӓл сага марла, тадарлаат, рушлаат кушташ лӓктӹт. Маняр ви келеш! Цаклышым, ӹрвезӹвлӓн лицӓ мыч пӱжвӹд йоген.
«Марий Эл» государственный ансамбль кымшы октябрьын Яков Эшпай лӹмӓн ЦНК-шты халыкым когонок сусуэмдӹш. Движенивлӓм профессионально пӹсӹн ӹштен, кынамжы кӱшкӹлӓ тӹргештен, сальтом, шпагатым анжыктен, ӹрвезӹвлӓ анжышывлӓм когон ӧрӹктӓревӹ. Тӓрешӹжӹ – цилӓ куштымашлан зал циц ылшы халык лапам когон севӓльӹ, «бис», «кердӹдӓ» манын, куштышывлӓм кымылангдевӹ.
«Марий Эл» ӓнсамбльышты соок кырык марынвлӓ пӓлдӹрненӹт. Борис Ерондейкин (Цотнай), Алевтина Саутова (Йӱксӓр вел), «Мары Элӹн заслуженный артист» лӹмӹм намалыт. Кӹзӹт коллективӹштӹ Василий Кириллов (Цикмӓ хала), Алексей Поликанов (Йоласал) куштат, йӓл тӧреш движенивлӓм яжон ӹштӓт, кырык марла, алык марла, тадарла, рушлаат мастарын ташкал пуат. Ти гӓнӓ Алевтина Саутова «ажак вӓтӹ», Алексей Поликанов «ахальы мары» рольвлӓм мадевӹ, Василий Кириллов «масак вӓтӹ» семӹнь кайышланыш – анжышывлӓм когон ваштылтевӹ.
Концертӹм Валентина Петрова видӹш, кырык марла кок мырым мырыш.
Икманаш, кырык мары куштышы ӹрвезӹвлӓ профессиональный коллективӹштӹ яжо вец айыртемӓлтӹт. Мӹнь шанымаштем, нинӹлӓн «Мары Элӹн заслуженный артист» лӹмӹм пуаш лиэш.
А теве Пайскырык вел Пӹнгельйӓл гӹц Денис Салишкин профессиональный баянист семӹнь «Марий кундем» (Волков вуйлата) оркестр сага куштышывлӓм видӓ. Тӹдӹ Микрӓк тетя музыкальынй школышты тыменьӹн. Вара профессиональный ашкылым музыкальный училищӹштӹ ӹштен.
Пӹнгельйӓл ӹрвезӹ пел корнеш шагалде – Астраханьыштышы консерваторим баян класс доно тымень лӓктӹн, хоть-махань музыкальный кого произведеним шактен мышта. «Кышец тидӹ, родыштет иктӓжӹ шактенӹт?» - маньымат, тӹдӹ тенге келесӹш: «Тьотям, ӓтям гармоньым шактенӹт». Вот тенге, ӓтян вӹр эргӹлӓн ванжен.
Пӹнгельйӓлвлӓ молнам худсамодеятельностьым ӹшке солаштын клубышты виденӹт, вара тӹдӹ чӱчӹлтӹн. Мам вара, Пайскырык ДК-штат молнамшы балетмейстер Владислав Харитонов гань вуйлатымы куштышы ансамбль уке. Мырыжымок мыралтат. «Пашкудывлӓ» лӹмӓн фольклорный ансамбльын ӹдӹрӓмӓшвлӓ, шим шавырым чиэн, сусун мыралтат, рышт-рошт ташкал пуат.
ДК-влӓлӓнӓт мырышы дӓ куштышы самодеятельный ансамбльым ӹштӓшӓт балетмейстер, хормейстер когонок келӹт, клубвлӓлӓн палшыкым пуаш – культура отделыштат. Ти специальностьвлӓ доно талантан ӹдӹр-ӹрвезӹвлӓм тыменяш культпросветучилищӹш, институтыш колташ келеш.
Ти проблема Виловат ДК-н лин шӹнзӹ. А молнам тиштӹ куштышы дӓ мырышы халык ансамбльым мастарын хормейстер Евгений Чобыков, баянист-композитор Александр Соснов, балетмейстервлӓ виденӹт.
Хоть-ма дӓ ӹдӹрӓшвлӓ сага кушташ эргӓш тетявлӓм изинек тетя садышток, школышток тымдымыла – Пайскырыкышты А.П. Асланова «Изи мӱкшӹм» шылдырангден, тымден, а кӹзӹт техень ансамбль кышты улы? Сцена вӹлнӹ ужделам. Ӹдӹр-ӹрвезӹвлӓн иквӓреш куштымашым вел анжаш яжо. Тевеш, яжо пример – «Марий Эл» ансамбль, иквӓреш 12 мыжыр кушта, анжен тӹлнет. Нӹнӹ концертӹм Эрвел марынвлӓн «Кӓндрӓм пынымаш» куштымаш доно иктешлевӹ – ой-ой кыце паркам пуэвӹ! Профессионалвлӓ! Тенгеок лишӓшлык. Куштымаш – нинӹн пӓшӓштӹ. Мӹнят кушташ яратемӓт, пӓлем: алык марла шок-шогырдик, топ-тог доно ял ежӹнг каршташ тӹнгӓлеш. Такеш агыл, нӹнӹм пенсишкӹ ирӹ колтат.
Кӓп доно мадын, йӹрӓлтен колтат, ял доно мастарын ташкалын куштышы ӹдӹр-ӹрвезӹвлӓ сцена вӹлнӹ вуйта вӹседӹлӹт – «Морко сӱӓн»-ӹштӹ цевер лӹпӹвлӓлӓ чучевӹ.
Икманаш, кышты яжо организатор-специалист улы, тӹштӹ худсамодеятельностят профессионализм доно пӓлдӹрнӓ. Пиш ӹжӓл, баянист Максим Салкаев Пайскырык гӹц кен колтыш, а Денис Салишкин «Марий Эл» ансамбльым цилӓ йиш сем доно куштыкта. Сцена вӹлнӹ халыклан гармоньымат шакталтыш.
Талантвлӓ цилӓ велнӹ ылыт, нӹнӹ музыкальный корным кычат гӹньӹ, тевеш, консерваторимӓт тымень лӓктӹн кердӹт. Лач гармониствлӓ, баяниствлӓ, балетмейстервлӓ, хормейстервлӓ доно веле сола культурым виӓнгдӓш лиэш.
«Марий Эл» ансамбльым, кырык мары ӹрвезӹвлӓм, «Марий кумдем»-ӹм райадминистрацин главан заместительжӹ Н.К.Мастерова Тау шамак, подарка доно кымылангдыш, концерт доно эче толаш ӱжӹ.
И.ЛОБАНОВ. «Жерӓ» №40 (10968), 10 октябрь 2025 ин.